Strony procesu mają prawo do powołania sobie adwokata, który spełnia wymagania stawiane przez prawo kanoniczne. Przy Sądzie Diecezjalnym w Tarnowie jest ustanowiony adwokat stały P. mgr lic. Jakub Fenrych (tel. 14 632-05-89, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript. lub Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.). Oczywiście strony mają pełne prawo do wolnego wyboru jakiegokolwiek uprawnionego adwokata.

*******

Adwokatami kościelnymi mogą być zarówno duchowni jak i osoby świeckie, mężczyźni czy kobiety. Zgodnie z przepisami Kodeksu Prawa Kanonicznego i Instrukcji Dignitas Connubii  strona może z zasady ustanowić tylko jednego pełnomocnika, który sam nie może zastępować się innym pełnomocnikiem, a może ustanowić kilku adwokatów. 

Warunkami wskazanymi dla pełnomocnika procesowego  są jedynie: pełnoletniość i bona fama. Znacznie szersze są wymagania stawiane adwokatowi, oczywiście musi być pełnoletni i cieszyć się dobrą opinią, ale przede wszystkim musi być biegłym w prawie, a więc posiadać odpowiednie przygotowanie jakim jest doktorat lub licencjat z prawa kanonicznego (rozumiany jak prawdziwa biegłość w prawie), powinien być katolikiem w trwałej łączności z Kościołem i musi posiadać zatwierdzenie Biskupa – Moderatora Trybunału. 

Zgodnie z art.102 Instrukcji Dignitas Connubii – adwokat kościelny może być adwokatem i pełnomocnikiem obydwu stron w procesie o nieważność małżeństwa, jeżeli obydwie strony proszą o stwierdzenie nieważności małżeństwa wskazując ten sam tytuł nieważności małżeństwa. 

Kategorie adwokatów kościelnych 

Na gruncie prawa kanonicznego możemy wyróżnić następujące kategorie adwokatów:

  1. adwokatów stałych – ustanawianych przez Biskupa diecezjalnego i wynagradzanych z kasy Trybunału
  2. adwokatów „wolnych” – z listy adwokatów zatwierdzonych przez Biskupa diecezjalnego przy danym Trybunale
  3. Adwokatów Rotalnych – posiadających tytuł Adwokata Roty Rzymskiej, dla którego nie jest wymagane zatwierdzenie miejscowego Biskupa diecezjalnego. Obowiązkiem jednak takiego adwokata jest zgłoszenie biskupowi diecezjalnemu zamiaru wykonywania swych funkcji na terenie mu podległym. Biskup może odmówić tego prawa jedynie w bardzo poważnych wypadkach, przy czym adwokatowi przysługuje prawo rekursu do Najwyższego Trybunału Sygnatury Apostolskiej

ZADANIA ADWOKATA KOŚCIELNEGO NA RÓŻNYCH ETAPACH KOŚCIELNEGO PROCESU MAŁŻEŃSKIEGO 

  1. Etap wstępny – poradnictwo prorodzinne

Działanie na korzyść pogodzenia małżonków – mediacja ( w tym - współpraca z wydziałami rodzinnymi Kurii Diecezjalnych lub katolickimi poradniami) 

  1. Etap przedprocesowy
    1. Wytłumaczenie stronie / stronom / celu procesu kanonicznego o stwierdzenie nieważności małżeństwa i możliwości jego prowadzenia
    2. Rola adwokata przy ustaleniu tytułu nieważności małżeństwa
      • szczegółowe i rzetelne badanie sprawy w celu ustalenie prawdopodobnego tytułu nieważności małżeństwa
      • pomoc w ustaleniu elementów materiału dowodowego (dowodów i środków dowodowych)
      • pouczenie strony / stron / o wadze składanej przysięgi religijnej w procesie (w tym o odpowiedzialności karnej i moralnej)
    3. Przygotowanie skargi o nieważność małżeństwa
      • pomoc w ustaleniu właściwości sądu
      • pomoc w ustaleniu adresu strony pozwanej
      • analiza treści skargi powodowej i pomoc w jej redagowaniu 
  1. Etap procesu na poziomie I Instancji
    Pomoc adwokata podczas postępowania
    1. pomoc w analizie materiału dowodowego
    2. rozmowa ze stroną /stronami/ o konieczności rozszerzenia postępowania dowodowego  
    3. pomoc w przygotowaniu uwag obrończych
    4. pomoc w przygotowaniu repliki na uwagi Obrońcy węzła małżeńskiego

      Jeżeli adwokat jest również pełnomocnikiem strony /stron/ składanie oświadczeń w imieniu strony /stron/. 
  1. Etap po zakończeniu procesu na poziomie I Instancji
    1. omówienie ze stroną / stronami / środków odwoławczych od wyroku I Instancji
    2. pomoc w sporządzaniu odwołania (głownie apelacji) od wyroku I Instancji
    3. pomoc w poszukiwaniu środków dowodowych do wzmocnienia materiału dowodowego w postępowaniu apelacyjnym
    4. omówienie ze stroną / stronami/ warunków udziału adwokata w postępowaniu na poziomie II i dalszej Instancji. 

Posługa adwokata kościelnego (zwłaszcza jako patrona tej adwokata i pełnomocnika)  choć nie jest konieczna dla ważności procesu, jest pożyteczna dla jego przebiegu, zachowania równowagi procesowej a przede wszystkim do ochrony praw stron procesu kanonicznego o stwierdzenie nieważności zaskarżonego małżeństwa.

Należy wyraźnie podkreślić, iż adwokat kościelny posiada zestaw praw – obowiązków.  Do tych praw i obowiązków można zaliczyć w szczególności obowiązek i prawo kierowania się przepisami prawa, obowiązek i prawo zachowanie lojalności wobec trybunału, prawo i obowiązek udzielania rzetelnych porad tym, którzy go, o to proszą (wszystkim bez wprowadzania jakichkolwiek ograniczeń ze względu na zamożność stron), prawo i obowiązek zachowania wierności  w stosunku do zleceniodawcy i jego obrony w procesie, w którym jest jego reprezentantem. 

Adwokat kościelny ma prawo i obowiązek wypowiedzieć pełnomocnictwo stronie jeśli strona lub obie  strony  działają w sposób niegodziwy lub przy pomocy kłamstwa czy podrabiania lub przeróbki dowodów dążą do uzyskania jej satysfakcjonującego wyroku pomijając prawdę o zaskarżonym małżeństwie oraz  negując katolicką naukę o jedności i nierozerwalności małżeństwa.